جواب خودرابیازمایید صفحه 119 شیمی یازدهم

پاسخ تشریحی و گام به گام شیمی یازدهم صفحه 119 - خود را بیازمایید - تمرین 1 سلام به شیمی‌دان‌های جوان! بیایید تأثیر عوامل محیطی را بر الیاف پوشاک بررسی کنیم. لباس‌های نخی در **محیط گرم و مرطوب** زودتر پوسیده می‌شوند. دلیل این پدیده دو عامل مهم علمی است: ۱- **رطوبت (آب)**: الیاف نخی عمدتاً از سلولز ساخته شده‌اند. آب می‌تواند باعث واکنش **آبکاست (هیدرولیز)** پیوندهای موجود در زنجیره پلی‌مری سلولز شود و آن‌ها را سست کند. ۲- **دما (گرما)**: افزایش دما مانند یک کاتالیزور عمل کرده و سرعت واکنش‌های شیمیایی (از جمله تخریب الیاف و رشد قارچ‌ها یا باکتری‌های تجزیه‌کننده) را به شدت افزایش می‌دهد. در مقابل، محیط سرد و خشک فعالیت‌های شیمیایی و میکروبی را به حداقل می‌رساند و باعث ماندگاری بیشتر لباس می‌شود.

پاسخ تشریحی و گام به گام شیمی یازدهم صفحه 119 - تمرین 2 دلیل اصلی این اتفاق، خاصیت شیمیایی مواد موجود در شوینده‌هاست. بسیاری از شوینده‌ها دارای خاصیت **قلیایی (بازی)** یا حاوی مواد **اکسنده** قوی هستند. وقتی به طور بی‌رویه از این مواد استفاده می‌کنیم، آن‌ها به پیوندهای اشتراکی در ساختار درشت‌مولکول‌های الیاف (مثل سلولز در نخ یا پروتئین در پشم) حمله کرده و باعث شکستن این زنجیره‌ها می‌شوند. نتیجه این فرآیند، نازک شدن الیاف و کاهش استحکام کششی پارچه است که ما آن را به صورت **پوسیدگی** مشاهده می‌کنیم.

پاسخ تشریحی و گام به گام شیمی یازدهم صفحه 119 - تمرین 3 این بوی ناخوشایند نشان‌دهنده یک فعالیت بیوشیمیایی در ظرف شستشو است. وقتی لباس‌ها مدت طولانی در آب می‌مانند، شرایط برای رشد **باکتری‌های بی‌هوازی** و قارچ‌ها مهیا می‌شود. این ریزجانداران شروع به تجزیه بقایای مواد آلی (مانند ذرات عرق یا پوست مرده که روی لباس مانده) و حتی خودِ الیاف پارچه می‌کنند. در اثر این فرآیند تجزیه، گازهایی با بوی زننده (مانند ترکیبات گوگرددار یا آمونیاکی) تولید می‌شود که باعث ایجاد آن **بوی نافذ و بد** در لباس‌ها می‌گردد.

پاسخ تشریحی و گام به گام شیمی یازدهم صفحه 119 - تمرین 4 این پرسش به مفهوم **غلظت** در واکنش‌های شیمیایی اشاره دارد. ۱- **تماس مستقیم**: در این حالت، غلظت ماده اکسنده در محل تماس بسیار بالاست. قدرت اکسندگی زیاد باعث می‌شود پیوندهای شیمیایی در مولکول‌های رنگ پارچه فوراً شکسته شده و خاصیت رنگ‌بری خود را نشان دهد. ۲- **محلول در آب**: وقتی سفیدکننده را ابتدا در آب می‌ریزید، غلظت ذرات فعال آن در کل حجم آب پخش و بسیار **رقیق** می‌شود. در غلظت پایین، سرعت و شدت واکنش با مولکول‌های رنگ کاهش می‌یابد؛ به طوری که فقط لکه‌های سطحی و آلودگی‌ها هدف قرار می‌گیرند و به ساختار اصلی رنگ پارچه آسیب جدی وارد نمی‌شود.

پاسخ تشریحی و گام به گام شیمی یازدهم صفحه 119 - تمرین 5 این مسئله ترکیبی از مفاهیم پلی‌مرها و **سینتیک شیمیایی** (سرعت واکنش) است. **الف) رسم نمودار:** برای رسم نمودار، محور عمودی را غلظت (از ۰ تا ۰/۶) و محور افقی را زمان (از ۰ تا ۹۰) در نظر بگیرید. با وصل کردن نقاط جدول، یک **منحنی نزولی** با شیب رو به کاهش به دست می‌آید که نشان‌دهنده مصرف شدن استر است. **ب) محاسبه سرعت متوسط ($R$):** فرمول سرعت متوسط مصرف کننده: $R = - \frac{\Delta [C]}{\Delta t}$ $$R = - \frac{0/31 - 0/55}{30 - 0} = \frac{0/24}{30} = 0/008\,mol \cdot L^{-1} \cdot s^{-1}$$ **پ) مقایسه بازه‌های زمانی:** سرعت در بازه **صفر تا ۲۰ ثانیه** بیشتر است. **دلیل علمی**: در ابتدای واکنش، **غلظت واکنش‌دهنده‌ها** (استر) در بیشترین مقدار خود قرار دارد. طبق نظریه برخورد، با غلظت بیشتر، تعداد برخوردهای موثر بین ذرات افزایش یافته و سرعت واکنش بالاتر می‌رود. با گذشت زمان و مصرف شدن استر، غلظت آن کم شده و سرعت واکنش کاهش می‌یابد.